بایستی در به کار بردن عنوان استاد دقت کنیم!

به گزارش روابط عمومی حوزه هنری انقلاب اسلامی فارس، در ابتدای این نشست دکتر مسیح افقه با اشاره به اینکه سنتور بخشی از مکتب فرامرز پایور است اظهار داشت: در میانه قاجاریه که ردیف دستگاهی ما به ظهور می رسد ما با ادبیاتی روبه رو می شویم که در اختیار تارنوازان است.

وی افزود: ادبیات موسیقی ما در اختیار تارنوازان  و ساز ملی ما تار بوده است. کثرت نوازندگان تار مخصوصا پس از میرزا عبدالله موید این امر است که امکان آموزش تار و سه تار بیش از سایرین فراهم بوده است.

این پژوهشگر موسیقی اظهار داشت: با این هم هیچ سندی در اختیار نداریم که نشان دهد در سنتور نیز چنین بوده و مطلقا چنین چیزی نیست دلیل اینکه کار محمدصادق خان در تهران مورد توجه قرار می گیرد نیز قلت نوازندگان سنتور است.

وی ادامه داد: گرچه کار وی مورد توجه قرار می گیرد اما شاهد هیچ ادبیات منسجمی نیستیم و مثلا ردیف آمحمدصادق خان نداریم در نسل پس از او نیز شاهد این ادبیات منسجم نیستیم تا اینکه صبا به ظهور می رسد.

دکتر افقه گفت: اگر صبا با وزیری آشنا نشده بود سرنوشت موسیقی ما عوض شده بود هم وزیری و هم صبا هر دو روشنفکر واقعی در عرصه موسیقی هستند و آنها هستند که به آموزش فکر کردند.

وی گفت: روش آموزش تا پیش از این دوره فقط برای بااستعدادها خوب بود و افراد متوسط مایه نمی توانستند از کلاس میرزاعبدالله بهره مند شوند و این شیوه به حافظه و قدرت شنیداری زیادی نیاز داشت

این پژوهشگر عرصه موسیقی ادامه داد: صبا به دلیل اینکه با ردیف موسیقی ایرانی آشناست و سنتور را خوب می شناسد ردیف می نویسد و سنتور را صاحب کتاب می کند. سنتوری که کتاب نداشت و او نیز بخشی را از ذهن خویش و بخشی را نیز از آثار حبیب سماعی در این کتاب قرار داد

وی افزود: وی به شیوه قدما ردیف را با چهار مضراب آغاز کرده و وقتی پایور در سال 1340 دستور سنتور را چاپ می کند درباره تکنیک او از عبارت ابتکارات عالمانه استاد استفاده می کند لذا بخش هایی را مرهون نبوغ صبا هستیم.

دکتر افقه اضافه کرد: اینکه بگوییم صبا برای ویولون بیشتر زحمت کشیده یا برای سنتور خیلی سخت است اما در یک کلام می توان گفت صبا ویولون را پایه گذاری کرده اما سنتور را از انحطاط نجات داده است.

وی گفت: پس از آن نخستین کتاب برای سنتور کار مرحوم حسین صبا از شاگردان صباست که کتاب سختی بود. این روند ادامه داشت تا اینکه در سال 1340 فرامرز پایور دستور سنتور را نوشت.

این نوازنده و پژوهشگر افزود: دستور سنتور پر مخاطب ترین کتاب موسیقی ایران از روز انتشار تاکنون است و هنوز هم مراجعین زیادی دارد. در این کتاب تمام مضراب ها برای شاگرد ابتدایی وجود دارد.

وی با اشاره به ویژگی های مکتب استاد پایور اظهار داشت: به کار بردن مکتب شرایط خاصی دارد برخی شیوه دارند و برخی مکتب. برای کسانی چون میرزاعبدالله که ردیف نوشته یا صبا که رپرتوآر را خود نوشته و درس می داده می توان مکتب را به کار برد.

افقه با اشاره به لزوم توجه و تامل در به کار بردن عنوان ها گفت: باید در به کار بردن عنوان استاد دقت کنیم زیرا بنا به تعریف فرامرز پایور استاد کسی است که ردیف دارد، لذا بنا به تعریف او ما فقط نوازنده ایم نه استاد!

وی تصریح کرد: مکتب پایور در چند عنصر دیده می شود که یکی از آنها آموزش است. عنصر دیگر مکتب او نیز صدادهی ساز است به نحوی که می توان گفت سازش با هیچ ساز دیگری اشتباه نمی شود.

این هنرمند و پژوهشگر عرصه موسیقی افزود: کار گروهی و پژوهش های عملی از دیگر ویژگی های مکتب اوست ضمن اینکه در حوزه سنتور مکتب او یک ویژگی مهم دیگر وجود دارد و آن این است که کمتر نوازنده ای یا هیچ کس به اندازه او به آرایه ی مضراب نزدیک نشده است.

پس از این سخنان دکتر مسیح افقه با ارائه قطعاتی از سنتورنوازی حسی و حالی خاص به این نشست پژوهشی بخشید شایان ذکر است در ابتدای این نشست هدایت رضایی مسوول انجمن موسیقی فارس، فرشاد ذاکری مسوول کمیته پژوهش انجمن موسیقی و مهدیا علیزاده کارشناس مسوول واحد موسیقی حوزه هنری فارس در سخنان کوتاهی به اعلام برنامه های آتی این نشست های پؤوهشی پرداختند

 

گزارش: هاشم کرونی/ عکس: حسین امیدیان فر