کار فقه روشن کردن خط قرمزهاست!

به گزارش روابط عمومی حوزه هنری انقلاب اسلامی استان فارس حجت الاسلام والمسلمین دکتر مهدی همازاده که در این نشست از برنامه های سمینار هنر اسلامی چالش ها و خوانش ها سخن می گفت اظهار داشت:فقه موسیقی درون یک متدولوژی خاص استنباط فقهی بیان می شود و ما شاهد نتایجش هستیم

وی افزود: بر این اساس ممکن است کسی که در هر موضوعی استنباط فقهی می کند کارشناس حکمت و فلسفه هم باشد و در مباحث حکمی و عرفانی هم در باب جایگاه موسیقی به همان بحث هایی که اخوان الصفا و فارابی دارند و منشا مثالی برای موسیقی ذکر می کنند واقف بوده و بخش اعظمش را قبول داشته باشد ولی وقتی در چارچوب فقهی بحث می کند متد خود را دارد

عضو هیئت علمی مدرسه اسلامی هنر اظهار داشت: ما با یک سری ادله روبروییم که به احادیث هم مرتبط است و طبق یک سری اصول حجتمند حکمی را استخراج کند. در این فرایند دخالت دادن مباحث دیگر جایی ندارد مگر اینکه در باب موضوع شناسی باشد لذا ما الان از منظر فقهی صحبت می کنیم و باید این تفکیک ها را مدنظر داشته باشیم.

وی گفت: فقه درصدد روشن کردن خط قرمزهاست. باید توجه داشت فقه دنبال این نیست که بگوید موسیقی چگونه باید ارتقا پیدا کند یا مثلا وجه تربیتی یا قدسی داشته باشد خطوط قرمزی را که شارع مشخص کرده برای ما بیان می کند و داعیه ای بیش از این نداردو نباید از آن بیش از این نیز توقع داشت مگر آنکه در باب مستحبات چیزی درباره آن بیان شده باشد.

حجت الاسلام والمسلمین دکتر همازاده گفت: محور دوم اینکه اصولا فقه هنر و فقه موسیقی چه بسا بشود گفت ما نداریم. آنچه ما امروزه تحت این عنوان بیان کرده و ارجاع داده و شاهد مثال می آوریم مباحثی است که در مکاسب محرمه و عمدتا در ذیل سه مدیوم مجسمه سازی غنا که با موسیقی به صورت عام فرق دارد و شعر بیان شده است.

وی در تشریح این سخن که در مکاسب محرمه بیان شده گفت: این سخن بدین معناست که در این باب فقیه در پی آن است که ببیند چه کسب و کارهایی حرام است حتا آن رویکرد عمومی هم وجود ندارد که در سایر کتابهای فقهی هست که مسایل را در پنج مورد وجوب و استحباب و... بررسی می کنند.

عضو هیئت علمی مدرسه اسلامی هنر اظهار داشت: در گذشته مجسمه کارکرد و بالاتر از آن هویت امروز خود را نداشت و موضوع چیز دیگری بود و وقتی موضوع چیز دیگری باشد سرایت آن حکم به این موضوع درست نیست و سوال این است که آنچه در باب مجسمه و غنا داریم آیا قابل تعمیم هست یا خیر

وی گفت: تردیدی نیست که در روایات شرعی ما غنا حرام است و روایات معتبر وجود دارد من 18 روایت دیدم که اقلا ده تایش صحیح بود .اجماع علما را هم داریم که همیشه تاریخ همین نظر بوده و نظر مخالفی مطرح نشده است.این از مناقشه برانگیزترین بحث در فقه ما در بحث موضوع شناسی است.

حجت الاسلام والمسلمین دکتر همازاده ادامه داد: وقتی  می گوید الف حرام است می رود ببیند عرب آن زمان این واژه الف را به چه معنا به کار می برده است. لذا دنبال آن می رود که ببیند غنا درباره چه به کار می رفته و چون منابع بسیار کم است لذا اختلاف هم در آن وجود دارد.

وی گفت: پس از بررسی ابتدا به این نتیجه رسیدند که چهچهه در گلو منظور بوده و حرام است. پس از گذر مدتی در حدود یکی دو قرن و بحث و بررسی به این نتیجه رسیدند که آن قواعد و عواقب بعضا غلاظ و شداد آن با این تعریف تناسب ندارد و مستندات آن هم قوی نبوده است.

عضو هیئت علمی مدرسه اسلامی هنر افزود: این دلایل سبب شد بحث کردند و طرب انگیزی را غنا دانستند و اگر بخواهیم آن را ساده کنیم رقص آور بودن را مصداق طرب انگیزی دانستند.باز هم یکی دو قرن بحث شد و عده ای گفتند اصولا چرا رقص را فی نفسه حرام می دانند و مثلا رقص مرد برای مرد و زن برای زن چه حکمی دارد و همین محل بحث شد.

 وی در ادامه اظهار داشت: این بحث ادامه دارد تا زمان شیخ انصاری که بحث الصوت اللهوی را مطرح می کند و منظور از صوت آهنگ است یعنی کاری به محتوا ندارد و آهنگ لهوی را اشاره می کند به ایشان اعتراض می کنند که شما مبهمی را با مبهم توضیح داده اید حالا لهو چیست پاسخ می دهند لهو آن است که سبب اعراض از یاد خدا شود سوال می کنند اصولا چرا لهو حرام است.

حجت الاسلام والمسلمین دکتر همازاده ادامه داد: پس از آن دوباره متاخرین تعریف مناسبت داشتن با جلسات عیش و نوش و مختلط داشتن را مطرح می کنندو آهنگی که مال این مجالس است و به این مجالس اختصاص دارد غناست

وی در پایان با اشاره به اینکه این تطور تاریخی در موضوع شناسی غناست که تاکنون ادامه پیدا کرده است. در دوران ما نیز کارهایی شده است مثلا از مکالمه حضرت امام سجاد علیه السلام با عبدالملک مروان تعریف دیگری برای غنا استخراج شده که بنا بر این تعریف غنا آهنگی است که بستر ساز فحشاست. اگر دقت کنید هر تعریف نسبت به قبل موضوع را محدودتر می کند و دامنه بحث تخصیص می خورد.